ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ
ΘΕΜΑ: Μετάκληση εργαζομένων από τρίτες χώρες στο επάγγελμα του χειριστή μηχανημάτων έργου.
Η ΟΧΜΕΕ καταθέτει την παρούσα θέση αποκλειστικά για τη μετάκληση πολιτών τρίτων χωρών με σκοπό την απασχόλησή τους ως χειριστών μηχανημάτων έργου. Αντιμετωπίζουμε θετικά τη νόμιμη μετάκληση επαγγελματιών χειριστών, εφόσον ανταποκρίνεται σε τεκμηριωμένες ανάγκες και συνοδεύεται από ουσιαστικές εγγυήσεις επαγγελματικής επάρκειας, ασφάλειας και ίσης μεταχείρισης.
Η προέλευση ενός υποψήφιου μετακλητού από τρίτη χώρα δεν αποτελεί κριτήριο επαγγελματικής ικανότητας, ούτε θετικό ούτε αρνητικό. Κριτήριο είναι το πραγματικό προσόν του, η αποδεδειγμένη εμπειρία του και η δυνατότητά του να εκτελέσει με ασφάλεια τις συγκεκριμένες εργασίες για τις οποίες μετακαλείται.
Τεκμηρίωση των πραγματικών αναγκών
Ο καθορισμός των θέσεων πρέπει να στηρίζεται σε στοιχεία για την πραγματική ζήτηση και τη διαθέσιμη προσφορά εργασίας. Ζητούμε να αξιοποιηθούν τα στοιχεία της ΔΥΠΑ, οι τεκμηριωμένες ανάγκες των εργοδοτών και η γνώση του κλάδου, με συνεκτίμηση της προσφοράς αδειούχων χειριστών από ημεδαπούς, πολίτες της ΕΕ και νομίμως διαμένοντες πολίτες τρίτων χωρών.
Η αποτύπωση με βάση την κατηγοριοποίηση ESCO πρέπει να συνδέεται με τις συγκεκριμένες ειδικότητες και ομάδες μηχανημάτων του ελληνικού πλαισίου και με το πραγματικό αντικείμενο απασχόλησης. Μια γενική αναφορά σε έλλειψη «χειριστών» δεν επαρκεί. Χωρίς αυτά τα δεδομένα, η ΟΧΜΕΕ δεν θεωρεί τεκμηριωμένο τον προσδιορισμό συγκεκριμένου αριθμού αναγκαίων μετακλήσεων.
Η επικινδυνότητα απαιτεί ουσιαστικό έλεγχο
Ο χειρισμός μηχανημάτων έργου αποτελεί σύνθετη, ιδιαίτερα εξειδικευμένη και υψηλής επικινδυνότητας δραστηριότητα. Απαιτεί τεχνικές γνώσεις, πρακτική ικανότητα, αντίληψη του χώρου, εκτίμηση φορτίων και εδαφικών συνθηκών, συντονισμό με άλλα πρόσωπα και άμεση αναγνώριση κινδύνων. Η εμπειρία σε ένα μηχάνημα δεν αποδεικνύει επάρκεια για κάθε διαφορετική κατηγορία.
Ανατροπές μηχανημάτων, συνθλίψεις, πτώσεις φορτίων, παρασύρσεις, συγκρούσεις και επαφή με ηλεκτροφόρα δίκτυα μπορούν να προκαλέσουν θανατηφόρες συνέπειες μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Τα επαναλαμβανόμενα σοβαρά και θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα στους χώρους δραστηριοποίησης του κλάδου μας καθιστούν τον έλεγχο της επάρκειας ουσιαστικό μέτρο πρόληψης. Η ασφάλεια αφορά τον μετακλητό χειριστή από τρίτη χώρα και όλους όσοι εργάζονται ή βρίσκονται κοντά του.
Επαληθεύσιμα προσόντα πριν από τη μετάκληση
Ζητούμε να θεσπιστεί εξατομικευμένος έλεγχος επαγγελματικών προσόντων και συναφούς εμπειρίας πριν από την έγκριση κάθε μετάκλησης για θέση χειριστή μηχανημάτων έργου. Ο φάκελος του υποψήφιου μετακλητού από τρίτη χώρα πρέπει να περιλαμβάνει δικαιολογητικά που επιτρέπουν την επαλήθευση της γνησιότητας του τίτλου ή της άδειας και της αρμοδιότητας του φορέα έκδοσης, καθώς και τον έλεγχο του περιεχομένου και της διάρκειας της επαγγελματικής εκπαίδευσης, της πρακτικής αξιολόγησης και των συγκεκριμένων μηχανημάτων και δραστηριοτήτων που καλύπτονται.
Όπου η χώρα προέλευσης δεν προβλέπει επαγγελματική άδεια χειριστή, πρέπει να καθορίζονται τα επίσημα και επαληθεύσιμα στοιχεία που αποδεικνύουν την επαγγελματική επάρκεια και την προηγούμενη νόμιμη άσκηση της δραστηριότητας. Η απουσία άδειας στη χώρα προέλευσης δεν δικαιολογεί την απουσία ουσιαστικού ελέγχου.
Πιστοποιητικό που αποκτήθηκε μέσα σε μία ή δύο ημέρες δεν αποδεικνύει, από μόνο του, ολοκληρωμένο επαγγελματικό προσόν. Πρέπει να εξετάζεται αν αφορά απλή παρακολούθηση ή ουσιαστική αξιολόγηση ήδη αποκτημένων γνώσεων και πρακτικών ικανοτήτων. Η αναγραφή της λέξης «χειριστής» σε ένα έγγραφο δεν αρκεί για την έγκριση μετάκλησης.
Η προηγούμενη εμπειρία πρέπει να τεκμηριώνει τη διάρκεια απασχόλησης, τα μηχανήματα που χειρίστηκε ο υποψήφιος μετακλητός από τρίτη χώρα και τις εργασίες που εκτέλεσε. Ζητούμε διασταύρωση βεβαιώσεων εργοδοτών με ασφαλιστικά στοιχεία, συμβάσεις, επαγγελματικά μητρώα ή άλλα επίσημα αποδεικτικά. Μια γενική βεβαίωση εργασίας σε εργοτάξιο, λατομείο ή βιομηχανία δεν αποδεικνύει εμπειρία χειριστή.
Νόμιμη άσκηση και αποτροπή άνισης μεταχείρισης
Ο χειρισμός μηχανημάτων έργου είναι νομοθετικά ρυθμιζόμενη επαγγελματική δραστηριότητα στην Ελλάδα, με βασικό πλαίσιο τον ν. 3982/2011 και το Π.Δ. 113/2012, όπως ισχύουν. Η έγκριση της μετάκλησης και η νόμιμη είσοδος ενός πολίτη τρίτης χώρας δεν υποκαθιστούν το απαιτούμενο δικαίωμα χειρισμού συγκεκριμένου μηχανήματος.
Ζητούμε να αποσαφηνιστεί εγγράφως, για τους μετακλητούς χειριστές από τρίτες χώρες, η εφαρμοζόμενη νόμιμη διαδικασία, η αρμόδια αρχή και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για την πρόσβαση στη συγκεκριμένη δραστηριότητα. Ο έλεγχος πρέπει να συνδέει το αποδεικνυόμενο προσόν με την αντίστοιχη ειδικότητα και ομάδα μηχανημάτων. Η μετάφραση μιας αλλοδαπής άδειας δεν αρκεί, από μόνη της, για να αποδείξει δικαίωμα επαγγελματικής άσκησης στην Ελλάδα.
Οι χειριστές που ήδη ασκούν νόμιμα το επάγγελμα στη χώρα μας έχουν ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της εφαρμοζόμενης διαδικασίας ως προς τα εκπαιδευτικά προσόντα, την τεκμηριωμένη προϋπηρεσία και, όπου απαιτούνται, τις θεωρητικές και πρακτικές εξετάσεις. Θα δημιουργούσε ουσιαστική ανισότητα η ανάθεση των ίδιων καθηκόντων σε μετακλητούς από τρίτες χώρες με ανεπαρκώς ελεγμένα προσόντα ή ατεκμηρίωτη εμπειρία.
Ζητούμε ουσιαστικά ισοδύναμο επίπεδο επαγγελματικής επάρκειας για την ίδια εργασία, με σεβασμό στην κατά περίπτωση νόμιμη διαδικασία. Διαφορετικές διαδρομές απόκτησης προσόντων πρέπει να οδηγούν σε επαρκώς αποδεδειγμένη ικανότητα. Η μετάκληση δεν πρέπει να συνεπάγεται χαμηλότερες απαιτήσεις ασφάλειας ή δικαίωμα χειρισμού πέρα από το επαγγελματικό πεδίο που έχει νομίμως διασφαλιστεί.
Παράλληλα, απαιτείται εφαρμογή όλων των εκάστοτε δεσμευτικών μισθολογικών, ασφαλιστικών και συλλογικών ρυθμίσεων και των μέτρων υγείας και ασφάλειας. Η μετάκληση δεν πρέπει να δημιουργεί χειριστές από τρίτες χώρες με υποδεέστερα δικαιώματα ούτε να χρησιμοποιείται για πίεση στις αποδοχές και στις συνθήκες εργασίας του κλάδου.
Πρακτική αξιολόγηση με σαφείς εγγυήσεις
Όπου, παρά την επαλήθευση των δικαιολογητικών, παραμένουν ουσιαστικές αμφιβολίες για την ικανότητα χειρισμού, προτείνουμε να προβλέπεται, στο πλαίσιο της νόμιμης διαδικασίας, πρακτική αξιολόγηση από αρμόδιο φορέα, με δημοσιευμένα κριτήρια και ελεγχόμενες συνθήκες ασφάλειας. Η αξιολόγηση πρέπει να προηγείται της ανάθεσης παραγωγικής εργασίας και να αφορά ήδη αποκτημένες ικανότητες. Δεν πρέπει να υποκαθιστά ελλείποντα δικαιολογητικά ούτε να χρησιμοποιείται ως άτυπη δοκιμαστική εργασία.
Ασφαλής απασχόληση και ευθύνη του εργοδότη
Η μετάκληση για θέση χειριστή μηχανημάτων έργου πρέπει να αφορά ήδη καταρτισμένο επαγγελματία από τρίτη χώρα, με ουσιαστική και συναφή εμπειρία. Η ενημέρωση πριν από την ανάληψη εργασίας πρέπει να αφορά τις ιδιαίτερες συνθήκες του χώρου, τα χαρακτηριστικά και τους κινδύνους του συγκεκριμένου εξοπλισμού και τις διαδικασίες ασφαλείας του εργοδότη. Προϋποθέτει την ήδη αποδεδειγμένη επαγγελματική επάρκεια και δεν αποτελεί διαδικασία απόκτησης του προσόντος του χειριστή μετά την άφιξη.
Πρέπει να διασφαλίζεται ότι ο μετακλητός χειριστής από τρίτη χώρα κατανοεί αποτελεσματικά τις οδηγίες ασφαλείας, τη σήμανση και την επικοινωνία που απαιτείται κατά τον χειρισμό και σε έκτακτη ανάγκη. Όπου χρειάζεται, η παροχή μεταφρασμένων οδηγιών ή διερμηνείας πρέπει να υπηρετεί αυτόν τον σκοπό, με έλεγχο ότι η επικοινωνία στην πράξη παραμένει ασφαλής.
Ο εργοδότης που ζητά τη μετάκληση πρέπει να προσδιορίζει τη θέση, το μηχάνημα και τις απαιτήσεις της εργασίας. Φέρει τις προβλεπόμενες ευθύνες για την ασφαλή οργάνωση της εργασίας, την καταλληλότητα του εξοπλισμού και την ανάθεση καθηκόντων εντός του νόμιμου επαγγελματικού δικαιώματος του μετακλητού χειριστή από τρίτη χώρα. Η μετάκληση δεν πρέπει να μετατοπίζει το βάρος της πρόληψης στον ίδιο τον χειριστή.
Διαφανής διαδικασία και παρακολούθηση
Ζητούμε να προσδιοριστούν η αρμόδια υπηρεσία ελέγχου και ο συντονισμός της με τις αρχές επαγγελματικής αδειοδότησης, με δημοσιευμένα κριτήρια, επαληθεύσιμα δικαιολογητικά και αιτιολογημένο αποτέλεσμα. Προτείνουμε τη συμμετοχή της ΟΧΜΕΕ στη διαμόρφωση των κριτηρίων, ώστε να αξιοποιείται η γνώση των πραγματικών απαιτήσεων του επαγγέλματος.
Προτείνουμε επίσης ετήσια παρακολούθηση των αιτήσεων, εγκρίσεων και απορρίψεων ανά επαγγελματική κατηγορία και, όπου είναι διαθέσιμη, ανά ειδικότητα και ομάδα μηχανημάτων. Η αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει την πραγματική κάλυψη των θέσεων, την τήρηση των προϋποθέσεων και συγκεντρωτικά, ανωνυμοποιημένα στοιχεία ασφάλειας, με σεβασμό στην προστασία προσωπικών δεδομένων. Τα αποτελέσματα θα στηρίζουν την εκτίμηση αναγκών των επόμενων ετών.
Η θέση της ΟΧΜΕΕ είναι να συνδέεται κάθε μετάκληση χειριστή από τρίτη χώρα με πραγματική ανάγκη, αποδεδειγμένο προσόν, επαληθεύσιμη εμπειρία, νόμιμο δικαίωμα χειρισμού και ίση προστασία στην εργασία. Ο ουσιαστικός έλεγχος πρέπει να προηγείται της ανάθεσης χειρισμού. Η διερεύνηση ενός δυστυχήματος δεν μπορεί να είναι η πρώτη στιγμή που διαπιστώνεται αν ο χειριστής ήταν κατάλληλος για τη συγκεκριμένη εργασία.